In deze paragraaf komen de meest belangrijke schilders en beeldhouwers aan de orde. In onderstaand tijdschema staan deze grootheden alvast aangegeven. In de tekst staan ze op volgorde van hun geboortejaar.
De schilders en beeldhouwers tussen 1400 en 1500 leefden in de tijd net vóór de Reformatie. De Bourgondiërs (Karel de Stoute) en Habsburgers (Filips de Schone) zijn in Europa aan de macht. Columbus doet zijn ontdekkingsreizen en de boekdrukkunst doet zijn intrede. De overige schilders en beeldhouwers leefden in de tijd van de Reformatie en de Beeldenstorm, in de tijd van de 80-jarige Oorlog met Willem van Oranje en het begin van de Republiek van Nederland (stadhouders). Het was de tijd van het Heilige Roomse Rijk (Karel V en Filips II) in Europa en de Gouden Eeuw (1600) in ons land.
1390 - 1441 Jan van Eyck
Een kunstschilder uit Brugge (België). Men rekent hem tot één van de voornaamste vertegenwoordigers van de Vlaamse Primitieven. 
Jan van Eyck was tijdens zijn leven wellicht de beroemdste schilder van Europa en stond al vroeg te boek als de "uitvinder" van de olieverfschilderkunst. In ieder geval staat vast dat hij in de ontwikkeling van deze techniek een doorslaggevende rol heeft gespeeld. De verfijnde olieverftechniek en de op waarneming gebaseerde weergave van de zichtbare werkelijkheid waren de belangrijkste elementen van zijn kunst die spoedig in heel Europa navolging zouden krijgen. Jan van Eyck had een grote mate van gedetailleerdheid in zijn schilderijen.
Hij verpersoonlijkte ook de overgang van de schilder als een naamloos en bescheiden ambachtsman naar een zelfbewust, geleerd en beroemd individu. Hij bleek een gerespecteerd schilder, werd "meester" genoemd en trad in dienst van Jan van Beieren, graaf van Holland in Den Haag. In 1422 werd hij aan het hof in Den Haag tot officiële hofschilder benoemd. Na de dood van Jan van Beieren verhuisde Jan van Eyck naar Brugge en werd hofschilder en kamerdienaar van hertog Filips de Goede. Hij schilderde verder in opdracht van Italiaanse kooplieden, van leden uit de hogere clerus en van edellieden. Voor het stadsbestuur beschilderde hij de beelden op de gevel van het stadhuis. Hij bleef ook opdrachten uit de kringen van de Bourgondische hertog uitvoeren. Jan van Euck stierf in 1441 en werd begraven in Brugge.
Zijn bekendste werk is Het Lam Gods (De aanbidding van het Lam Gods). Wat voor ons de Nachtwacht is, is voor de Belgen dit schilderij. Het werd in 1532 één van de panelen van een reusachtig altaarstuk voor de Sint-Baafskathedraal van Gent. Het is een veelluik (12 panelen) van 3,5 bij 4,6 m. De Spaanse koning Filips II begeerde het wereldberoemde schilderij fel, maar moest volstaan met een kopie. Het paneel De Rechtvaardige Rechters werd gestolen en is niet weer teruggevonden. In de laatste jaren ondergingen de panelen een grondige restauratie.
Veel van zijn werken zijn verloren gegaan. Authentieke werken van Jan van Eyck zijn dan ook uiterst zeldzaam. Zijn ongeveer 20 overgeleverde werken bevatten onder meer De Annunciatie (De Boodschap aan Maria), het beroemde schilderij Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw en het Portret van een man met rode tulband (vermoedelijk een zelfportret). Er zijn ook een aantal werken waarvan niet zeker is of die door hemzelf of door zijn medewerkers zijn gemaakt (zoals de boekverluchting van Getijdenboeken en De drie Maria's aan het graf). Verloren gegane werken van hem zijn in een aantal gevallen door zijn navolgers gekopieerd (waaronder De Levensbron en De Kruisiging).
1450 - 1516 Jheronimus Bosch
Een Zuid-Nederlands kunstschilder behorend tot de Noordelijke renaissance. Hij werd geboren als Jheronimus van Aken en woonde in 's-Hertogenbosch. Hij nam de naam aan van Jheronimus (Jeroen) Bosch. 
Hij ging de geschiedenis in als 'den duvelmakere' (de schepper van duivels) en als schilder van satirische voorstellingen, maar hij is vooral van betekenis als vernieuwer van de beeldtraditie. Hoewel hij al tijdens zijn leven een beroemd schilder was, en hij opdrachten van het hertogelijk hof in Brussel kreeg, is er vrij weinig over hem bekend. Ter gelegenheid van zijn 500ste sterfdag werd in 2016 in het Brabants Museum in Den Bosch een grootse tentoonstelling aan hem gewijd.
In zijn schilderijen vertelt Jeroen Bosch het verhaal van de lotgenoten van de mensen in de wereld. Tussen de Schepping door God (het begin van de geschiedenis) en het einde der tijden (het Laatste Oordeel, waarbij allen voor de Goddelijke rechterstoel moeten verschijnen) struikelen wij mensen over de aarde. Massaal bezwijkend voor de aantrekkelijke verleidingen van het kwade en te weinig kiezend voor het goede, tussen hemel en hel. Zo was de pessimistische visie in de tijd van Jeroen Bosch. De schilderijen van Jeroen Bosch geven een beeld van de aanwezige angst voor dood, duivel en hel, stellen de zondigheid van de mensheid aan de kaak en waarschuwen tegen de verleidingen in de wereld.
Kenmerkend zijn de schilderijen De Tuin der lusten, Het Laatste Oordeel en De zeven hoofdzonden. Jeroen kreeg opdrachten van Filips de Schone (Het Laatste Oordeel, een drieluik van 2,5 bij 3 m), van landvoogdes Margaretha van Oostenrijk (Verzoeking van de heilige Antonius) en van de graven van Nassau in Brussel (Tuin der Lusten, drieluik 2 bij 4 m). Dit laatste schilderij hangt nu in het museum van Madrid.
1452 - 1519 Leonardo da Vinci
Architect, uitvinder, ingenieur, filosoof, natuurkundige, scheikundige, anatomist, beeldhouwer, schrijver en schilder uit Vinci in de tijd van de Italiaanse Renaissance. Hij wordt gezien als het schoolvoorbeeld van een genie en het renaissance-ideaal van de homo universalis (de veelzijdig ontwikkelde mens, die al zijn vaardigheden ontwikkelt, een goed ontwikkeld atletisch lichaam heeft, maar ook een scherp verstand en bekwaamheden op veel gebieden, met name in de kunsten).
Leonardo werkte als zelfstandig schilder (met veel leerlingen om zich heen). Hij werkte 17 jaar voor de Hertog van Milaan, 7 jaar voor de familie Borgia in Florence (als militair architect en ingenieur), verbleef daarna 10 jaar in Milaan en Rome. Vanaf 1516 werkte hij voor koning Frans I van Frankrijk in het kasteel van Amboise in Frankrijk. Daar is hij drie jaar later overleden.
Leonardo kreeg diverse opdrachten van de Kerk voor het vervaardigen van religieuze kunst. Het schilderwerk Het Laatste Avondmaal is hier een beroemd voorbeeld van. Hij maakte vaak vele schetsen voor grootse schilderijen, die lang niet altijd werden voltooid. Zo werd hij gevraagd samen met Michelangelo een grote muurschildering in het Palazzo Vecchio in Florence te maken (ieder een wand). Beide kunstenaars voltooiden deze muurschilderingen echter nooit. Er bleven slechts schetsen van over. Leonardo was linkshandig en schreef zijn hele leven in spiegelschrift. Hij noteerde zijn bevindingen gedetailleerd in aantekenboeken, die een combinatie van kunst en wetenschap waren, maar hij publiceerde of verspreidde deze boeken niet.
Leonardo is beroemd vanwege schilderwerken als de Mona Lisa, dat zich nu in het Parijse Louvre-museum bevindt en de muurschildering Het Laatste Avondmaal in Milaan. Bekend zijn ook Annunciatie (aankondiging aan Maria), Doop van Jezus en Johannes de Doper. Slechts zeventien van zijn doeken zijn bewaard gebleven. Het merendeel van zijn tekeningen is eigendom van Koningin Elizabeth en wordt bewaard in de Koninklijke Collectie van Windsor Castle in Engeland. Leonardo's wetenschappelijke werk was gebaseerd op empirisch onderzoek. Hij probeerde een verschijnsel te doorgronden door het zo gedetailleerd mogelijk te beschrijven en te tekenen. Op 18 vellen papier (de zogenaamde Codex Leicester) beschreef Leonardo via aantekeningen en schetsen uiteenlopende ideeën over onder andere astrologie en religie. De Codex is een levendig verslag van Leonardo's gedachten, maar ook van zijn waarneming en theorie met betrekking tot rivier en zee, de eigenschap van het water, steen en fossiel, lucht en hemels licht. En dit alles uitgedrukt in meer dan 300 pen-en-inkt schetsen, tekeningen en diagrammen. De Codex behandelt vier grote thema's: de architectuur, de wetenschap van de schilderkunst, een algemeen werk over de menselijke anatomie en de elementen van de mechanica. Naast deze codex zijn zo'n 7000 vellen van het werk van Leonardo bekend.
Indrukwekkend zijn de studies van Leonardo over de anatomie, de vlucht van vogels en vele andere onderwerpen. Zijn uiteindelijk vergevorderde kennis van de anatomie van het menselijk lichaam leerde Leonardo zichzelf via het ontleden van lichamen. Op basis van gegevens van Vitruvius (een Romeins militair, architect en ingenieur) tekende Leonardo de Vitruviusman, een afbeelding van een man als demonstratie van de voorschriften van Vitruvius betreffende lichaamsverhoudingen. Deze tekening van omstreeks 1490 staat onder meer op de Italiaanse versie van de 1 euromunt.
Hij hield zich ook bezig met uitvingen van verschillende apparaten en machines, zoals een helikopter, machinegeweren, een bepantserde tank, een onderzeeboot en een apparaat met tandwielen waarvan men vermoedt dat het een mechanische rekenmachine voorstelt. Ook de viola organista (een "vioolorgel", een experimenteel muziekinstrument) is door Leonardo ontworpen. Leonardo maakte ook een ontwerp voor een 240 m lange brug zonder tussenliggende pijlers over een inham van de Bosporus in Istanboel.
De meest opvallende karaktertrek van Leonardo was, dat hij vaak enthousiast aan een opdracht of nieuwe interesse begon maar dan heel vaak zijn begonnen werk niet afmaakte. Hiervan zijn vele voorbeelden, vooral bij zijn artistieke opdrachten. Maar hij had ook bijna zijn hele leven het plan voor een allesomvattende encyclopedie die hij nooit voltooide.
1471 - 1528 Albrecht Dürer
Duits kunstschilder, tekenaar, maker van houtsneden en kopergravures, kunsttheoreticus en humanist uit de Noordelijke renaissance. De opkomst van de prentdrukkunst, die parallel loopt aan de ontwikkeling van de boekdrukkunst, maakt van Albrecht Dürer de populairste en invloedrijkste Noord-Europese kunstenaar uit deze periode. Zijn atelier specialiseerde zich in druktechnieken. Met name de kopergravure maakte een grote oplage mogelijk. Dürer is vooral bekend om zijn veelzijdigheid. Naast een meesterlijk schilder was hij ook een belangrijke graveur en schepper van houtsneden. Dürer was ook meetkundige.
Dürer werd geboren in Neurenberg als de derde zoon van een Hongaarse goudsmid. Reeds op vijftienjarige leeftijd ging hij in de leer bij een schilder en boekillustrator. Van 1490-1494 ging Dürer reizen om elders meer te leren. Hij verbleef daarna een jaar in Italië en bestudeerde het werk van Italiaanse meesters. 
Terug in Neurenberg kreeg hij opdrachten van Frederik III van Saksen ('de Wijze') en van de Duitse keizer Maximiliaan I van de Habsburgers. In de jaren 1520 en 1521 ondernam Dürer reizen naar de Bourgondische Nederlanden, Antwerpen en Brussel. Hij zocht ook de gunst van de nieuwe keizer van het Heilige Roomse Rijk, keizer Karel V. In zijn laatste jaren graveerde hij onder meer de portretten van Frederik III van Saksen, van Philipp Melanchthon en van Erasmus van Rotterdam. Hij stierf in 1528. In Neurenberg staat nog het Albrecht Dürer Huis.
Het meest bekend is Dürer geworden door zijn houtsneden. Enkele van zijn werken zijn: Zelfportret op 28-jarige leeftijd (zie beginfoto), Jonge haas, Rozenkransfeest (altaarstuk), Adam en Eva, Melencolia I (een visie op de melancholie) en Ridder, Dood en Duivel. Zijn werken zijn aanwezig in vele musea en andere openbare collecties. Naast zijn eigenlijke werk heeft Dürer zich ook beziggehouden met het ontwerpen van versterkingen voor steden en schreef hij een boek over het gebruik van diverse wapens.
1475 - 1564 Michelangelo Buonarroti
Italiaans kunstschilder, beeldhouwer, architect en dichter. Zijn volledige naam is Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni. Hij is vooral bekend onder alleen zijn voornaam Michelangelo. Hij kwam uit Caprese Michelangelo, een gemeente in Toscane, waar zijn vader burgemeester was.
Michelangelo had van jongs af aan veel belangstelling voor tekenen en toonde reeds toen zijn uitzonderlijke talenten. Hij ging op zestienjarige leeftijd in de leer bij bekende schilders en beeldhouwers in Florence. Hij kreeg bescherming van de familie de Medici. Toen het cultuurklimaat in Florence verslechterde, vertrok hij naar Bologna. Hij trok in bij een edelman, met wie hij niet alleen de liefde voor de beeldende kunst deelde, maar ook die voor de literatuur. Michelangelo las hem voor uit het werk van onder meer de beroemde Toscaanse dichter Dante Alighieri. Na korte tijd vertrok Michelangelo naar Rome. De enorme antieke kunstschatten daar oefenden een enorme aantrekkingskracht uit op hem. In Rome maakte hij zijn eerste Romeinse werken, het beeld van Bacchus en de beroemde Pietà. 
Hij keerde in 1501 terug naar Florence, waar een vruchtbare periode voor Michelangelo aanbrak. Hij kreeg belangrijke opdrachten, zoals die voor zijn beroemde David. Samen met Leonardo da Vinci werd hij gevraagd voor de uitvoering van twee grote muurschilderingen in het Palazzo Vecchio. Geen van beide kunstenaars hebben echter hun fresco voltooid.
In 1505 werd Michelangelo door paus Julius II naar Rome gehaald om een grafmonument voor hem te bouwen. Dit project werd echter pas in 1545 voltooid, 32 jaar na het overlijden van de paus. Het beeld van Mozes (ca. 1516) is daarvan het bekendste onderdeel. De opdracht van de paus voor fresco's op het plafond van de Sixtijnse Kapel in Rome leidde tot Michelangelo's beroemdste schilderwerken. De Schepping van Adam is het meest bekende onderwerp op het plafond. Hoewel deze fresco's nu tot zijn bekendste werk behoren, beschouwde Michelangelo zichzelf eerder als een beeldhouwer dan als een schilder. Michelangelo kreeg van de paus ook architectonische opdrachten (het decoreren van gevels van kerkgebouwen).
In 1534 vestigde Michelangelo zich definitief in Rome. Hij bevond zich toen op het toppunt van zijn roem. Hij bracht de laatste dertig jaar van zijn leven door in Rome. In 1535 werd Michelangelo gevraagd de muur achter het altaar van de kapel te beschilderen met Het Laatste Oordeel. 
Het fresco werd in 1541 voltooid. Er was veel commotie vanwege de vele naakte figuren in dit schilderwerk. In het Concilie van Trente (1545-1563) werd beslist dat naaktheid in religieuze afbeeldingen niet aanvaardbaar was. Na de dood van Michelangelo (1564) werden naakte onderdelen met geschilderde doeken bedekt. Michelangelo kreeg ook opdracht voor de nieuwbouw van de Sint Pieter. Hij was intussen al de zevende architect van dit moeizame project. Michelangelo keerde terug naar het oorspronkelijke plan met een symmetrische ronde koepel. Het project werd pas na Michelangelo's dood voltooid. Michelangelo ontwierp ook het plein en de trap voor de herinrichting van het Capitool (Piazza del Campidoglio).
Michelangelo werd 88 jaar. Zijn laatste woorden waren "Ik geef mijn ziel terug in de hand van God, mijn lijf aan de aarde, en mijn bezit aan mijn familie". Hij ligt begraven in een praalgraf in de Basilica di Santa Croce in Florence. Zijn kunstwerken brachten hem tijdens zijn leven al enorm veel roem. Zijn werk wordt als groots en uitzonderlijk betiteld en geldt als het hoogtepunt van de Italiaanse renaissancekunst. Michelangelo wordt beschouwd als een van de belangrijkste kunstenaars uit die tijd.
Van de vele beeldhouwwerken en schilderstukken van Michelangelo werden hiervoor al de meest belangrijke genoemd. In een afzonderlijke presentatie "Michelangelo" staat een samenvatting met nog wat meer van zijn werken.
Een samenvatting van de beschrijving van voorgaande schilders en beeldhouwers is te vinden in document "Grootheden Schilders en Beeldhouwers 1".
Invulling van de volgende schilders en beeldhouwers volgt nog:
Bruegel sr. en jr. - Caravaggio - Rubens - Frans Hals -
Avercamp - Jan van Goyen - Bernini - Rembrandt -
Ferdinand Bol - Jan Steen - Jacob van Ruysdael -
Vermeer - Koekkoek - Jan van der Heyden -
Gustave Doré - Vincent van Gogh